همان طور كه انتظار مي‌رفت، روز بزرگداشت فردوسي نيز مثل سعدي و عطار، با چند سخنراني به پايان رسيد...
روز فردوسي كه از قضا درست در روزهاي برگزاري نمايشگاه پرحاشيه كتاب تهران قرار گرفته است، امسال با جمعه هم همزمان شد و عملا، چيزي از آن باقي نماند. با اين حال، مناسبت‌ها، بهانه‌هاي خوبي براي پر كردن صفحات گزارش كارند و اگر براي مردم فرهيخته و هنردوست ايران، براي هيچ دردي درمان نمي‌شود، به روابط عمومي‌هاي نهادها و سازمان‌هاي مختلف، مواد خوبي براي بالا بردن بيلان كار مي‌دهد. روز فردوسي، يكي از همين‌هاست و مي‌تواند براي فرهنگستان هنر جمهوري اسلامي ايران، بهانه خوبي باشد براي برگزاري همايش دوروزه‌اي كه چهارشنبه و پنج‌شبه، با چند سخنراني و ميزگرد انجام و تمام شد. در اين همايش دوروزه، مثل همه همايش‌هاي ديگري كه در اين مرز پرگهر برگزار مي‌شود، دانشمندان خودي درباره وجوه گوناگون عظمت شاهنامه سخن گفتند و بعد مراسم كرنانوازي آييني، يعني تنها بخش ماجرا كه چيزي جز سخنراني بود، به علت كمبود وقت حذف شد.
اما خوشبختانه پنج‌شنبه بعد از پايان همايش، نمايشگاهي در صبا برگزار شد كه در آن 30 اثر نگارگري با موضوع شاه‌نامه در معرض ديد قرار گرفته‌اند. اين 30 مينياتور را 19 هنرمند ايراني به سفارش فرهنگستان هنر خلق كرده‌اند، هنرمنداني چون: محمدباقر آقاميري، هوشنگ جزي‌زاده، اردشير مجرد تاكستاني، عباس جمالپور، مهين افشانپور، علي‌اصغر تجويدي و ...
قرار بود كتابي نيز از آثاري كه در نمايشگاه يادشده حضور دارند با نام كتاب شاهنامه در مؤسسه صبا رونمايي شود كه اين كتاب نيز آماده نشده است و رونمايي‌اش به بعد موكول شد.
به جز اين همايش، چند همايش ديگر هم امسال براي بزرگداشت فردوسي برگزار شد. از جمله همايشي كه بنياد فردوسي در مشهد برگزار كرد، همايش دانشگاه آزاد در بجنورد، مراسم بزرگداشت فردوسي در سالن اجتماعات امام خميني استان قزوين و هم‌انديشي هزاره فردوسي كه ديروز صبح، يعني درست در روز بزرگداشت فردوسي در نمايشگاه كتاب برگزار شد. وجه مشترك همه اين همايش‌ها هم البته سخنراني است و تكرار اين نكته كه شاهنامه خيلي مهم و بزرگ است. يا دست بالا، رديابي وجوه سينمايي، تئاتري، داستاني، روان‌شناختي، فلسفيك و... شاه‌نامه. اما ميرجلال‌الدين كزازي كه يكي از فعالان اين عرصه و از اعضاي بنياد فردوسي است، وعده اتفاق بزرگ‌تري را به مهر داده مي‌گويد: «تا پایان سال جاری همایش جهانی فردوسی برگزار خواهد شد. این همایش امسال برگزار خواهد شد زیرا یونسکو خواهان برگزاری آن است.»
به نظر مي‌رسد يونسكو قضيه را جدي‌تر گرفته است و آن طور كه كزازي مي‌گويد به هر حال وادارمان كرده است كار بزرگ‌تري انجام دهيم. هرچند شايد بيش از همايش‌هايي كه تنها به تكرار رسيده‌اند و تنها به خواص اختصاص دارند، به اقدامات عملي بين‌المللي و ورود شاه‌نامه و فردوسي به جمع مردم نياز باشد. بهروز غريب‌پور در يكي از نشست‌هاي فرهنگستان هنر در اين باره گفت: «حيف است كه بزرگداشت فردوسي بزرگ در ميدان‌هاي شهر نباشد و حيف است كه جشن فردوسي نداشته باشيم. بنابراين تا زماني كه در محفل‌هاي كوچك، فردوسي را پاس مي‌داريم، فردوسي زنده نخواهد شد. بر عهده مسئولان فرهنگي است كه از حالت شعار بيرون بيايند و عملي در خور نام فردوسي انجام دهند.»
شاهنامه چگونه متولد شد
در عهد سامانيان يعني در قرن چهارم هجري، جمع‏آوري و تأليف سرگذشت پادشاهان قديم ايران رونق به سزايي يافت. اين كتاب‏ها كه به شاهنامه معروف بودند به نثر نوشته شده بود و پيش از آن كه از ميان بروند، منبع و مأخذ برخي از كتاب‏هاي منثور و منظوم تاريخي در زبان فارسي و عربي قرار گرفت. جامع‏ترين آنها شاهنامه منثور ابومنصوري نام داشت كه به فرمان «ابومنصور محمّد بن عبدالرزاق» حاكم طوس، در حدود سال 346 ه . ق به دست جمعي از مورخان و نويسندگان جمع‏آوري و تدوين گرديد. اين كتاب، مأخذ مهم فردوسي در نظم شاهنامه است. فردوسي پيش از آن كه به طور رسمي به نظم شاهنامه بپردازد، داستان «بيژن و منيژه» را به خواهش همسرش به نظم درآورد. اين آغاز شاهنامه بود...